2026-cı il üçün “itmiş quşlar” siyahısına beş “yoxa çıxmış” növ daxil edilib. Bunlar təbiətdə ən azı 10 il ərzində müşahidə olunmayan quşlardır.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Hindistanda 125 ildir qeydə alınmayan bir quşun səsi eşidilib.
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Qırmızı kitabından fərqli olaraq, “İtmiş növlər siyahısı” uzun müddət sənədləşdirilməyən quşları qeyd edir. Bu, onların tamamilə yoxa çıxmasından əvvəl yaranan problemlərin ilk siqnalları hesab olunur.
Layihə direktoru Con Mittermeyer bildirib ki, komanda hər il “eBird”, “iNaturalist” və “Xeno-Canto” kimi platformaları izləyir. Məqsəd “itmiş” növləri aşkar edib “tapılanlar” siyahısına əlavə etməkdir.
“Bu təşəbbüsdə mənim üçün ən maraqlı məqam dünyanın müxtəlif yerlərində insanların etdiyi kəşfləri izləməkdir”, deyə o qeyd edib.
Son dörd ildə “itmiş” quşların ümumi sayı 163-dən 120-yə düşüb. Siyahı “İtmiş quşların axtarışı” layihəsi çərçivəsində hazırlanır və bu, “American Bird Conservancy”, “Re:wild” və “BirdLife International” təşkilatlarının tərəfdaşlığının nəticəsidir.
Alimlər oxşar “itmiş növlər” siyahılarını amfibiyalar, akulalar və primatlar da daxil olmaqla digər vəhşi heyvan qrupları üçün də tərtib ediblər.
2025-ci ildə tapılan quşlar
2025-ci ildə alimlər və quş müşahidəçiləri beş “itmiş” quş növünü sənədləşdiriblər. Onların hamısı Cənub-Şərqi Asiya və Okeaniya adalarından qeydə alınıb.
Papua-Yeni Qvineyada ornitoloq Con Lamarys yalnız Bismark arxipelaqında yaşayan atol qızılbalıqçısını (“Ceyx websteri”) fotoşəkilə çəkib. Bu növ sonuncu dəfə 13 il əvvəl görülmüşdü.
İndoneziyanın Papua bölgəsində İtan Skinner Biak və Supiori adalarına xas olan bal rəngli quşu (“Myzomela rubrobrunnea”) 20 ildən sonra ilk dəfə görüntüləyib.
Digər bir növ – genişdimdikli malyur (“Chenorhamphus grayi”) – ornitoloq Daniel Hups və bələdçisi Royke Mananta tərəfindən foto və səs yazısı ilə 11 ildən sonra yenidən qeydə alınıb.
Filippində isə Şərif Haddafi 18 ildən sonra zolaqlı şikacı (“Coracina guillemardi”) görüntüləyib, ornitoloq Martin Kennevel isə Luzon adasında mavi saçlı niltavanı (“Cyornis camarinensis”) lentə alıb. Bu növ sonuncu dəfə 2008-ci ildə müşahidə olunmuşdu.
Bundan əlavə, Hariş Tanqarac nadir bir kəşfə imza ataraq 125 ildir qeydə alınmayan ağqaş qaçağan quşunun (“Rhinoptilus bitorquatus”) səsini yazıb. Lakin alimlər bu növün rəsmi təsdiqi üçün əlavə sübutlara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
2026-cı ildə “tapılan” növlər siyahısına son əlavə fevral ayında edilib. İki fransız ornitoloq Çadda yaşayan pas rəngli çöl torağayını (“Calendulauda rufa”) 94 ildən sonra yenidən görüntüləyib.
2026-cı ildə siyahıya əlavə edilən növlər
2026-cı ildə siyahıya daha altı yeni növ daxil ediləcək. Onların hər biri ən azı 10 il müşahidə olunmayan ada quşlarıdır.
Bu növlər arasında sonuncu dəfə 2005-ci ildə qeydə alınmış Mindoro qanlıgöğüslü göyərçini (“Gallicolumba platenae”) və 2016-cı ildə sənədləşdirilmiş Mindoro imperator göyərçini (“Ducula mindorensis”) yer alır. Hər iki növ Filippinlərin Mindoro adasına məxsusdur.
Siyahıya həmçinin Solomon adalarının dağlıq ərazilərində yaşayan atol balyeyəni (“Guadalcanaria inexpectata”), İndoneziyadan olan Celebes növü (“Heinrichia simplex”), Samoadan olan gözlücük (“Zosterops samoensis”) və Vanikoro adasına xas olan yaxın növ (“Zosterops gibbsi”) daxildir.
Quşlar qlobal miqyasda yox olma təhlükəsi ilə üz-üzədir və onların sayı sürətlə azalır. Əsas səbəb yaşayış mühitinin itirilməsidir. Bununla yanaşı, ovçuluq, brakonyerlik, kənd təsərrüfatı fəaliyyəti və iqlim dəyişikliyi də ciddi təsir göstərir.
Quşların qorunması layihələri
Xatırladaq ki, İngiltərədə XVIII əsrin sonlarında yoxa çıxmış ağquyruq qartalların yenidən görünməsi qeydə alınıb. Bu, 2019-cu ildə başladılan reintroduksiya proqramı sayəsində mümkün olub.
Çilidə isə reabilitasiya olunmuş üç nəhəng kondor yenidən vəhşi təbiətə buraxılıb. Onlar son on ildə həyata keçirilən layihə çərçivəsində azadlığa buraxılan digər and kondorlarına qoşulublar./Qaynarinfo /
