İsveçrə özünəməxsus, çoxdan formalaşmış imici olan ölkədir. Artıq sual verilməyən etibarlı banklar, ən prestijli markaların saatları, pendir, şokolad, cib bıçaqları, təbii gözəlliklər və ən əsası, siyasi neytrallıq. Məhz bu neytrallıq Alp respublikasının “dünyanın diplomatik paytaxtı” kimi tanınmasına imkan verib. Lakin nədənsə, söhbət Cənubi Qafqazdan gedəndə bu neytrallıq pozulur. Həm də açıq şəkildə erməni revanşistlərinin xeyrinə. O qədər ki, bu gün “sülhsevər” imici ilə tanınan Alp respublikası Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesini pozmaq üçün açıq cəhdlər göstərir. Qalanını isə özünüz qiymətləndirin.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, 2023-cü ildən sonra İsveçrə Konfederasiyasında Qarabağ məsələsi ilə bağlı bir sıra təşəbbüslər irəli sürülüb. Xüsusilə parlamentdə “Swiss Peace Initiative for Nagorno-Karabakh” (“Dağlıq Qarabağ üzrə İsveçrə Sülh Təşəbbüsü”) adlı layihə ortaya atılıb ki, bu da revanşist erməni qüvvələrinə açıq dəstək kimi qiymətləndirilə bilər. O zaman Azərbaycan diplomatiyasının, o cümlədən kulis arxasında apardığı fəal fəaliyyət nəticəsində bu təşəbbüsün qarşısı alındı. Amma həm narazılıq qaldı, həm də İsveçrənin “neytrallığı” ilə bağlı suallar yarandı.
Əvvəla, bu təşəbbüs 2020-ci il atəşkəs razılaşmasından və 2023-cü il antiterror əməliyyatlarından sonra formalaşmış reallıqları inkar etmək cəhdi idi. Yəni açıq desək, Azərbaycanın hərbi qələbəsi olmayıbmış kimi davranmaq istəyi. Digər tərəfdən, sülh sazişinə gedən yolda maneələr yaratmaq cəhdi də açıq görünürdü. İsveçrə hakimiyyətinin bu addımları Ermənistandakı revanşist qüvvələrə birbaşa dəstək idi və hələ də belədir.
Bundan başqa, İsveçrə parlamentində yaradılmış işçi qrupunun irəli sürdüyü tezislər bir çox hallarda Rusiya təbliğatının tezisləri ilə üst-üstə düşür. Bu necə başa düşülməlidir? Burada da neytrallıq pozulur? Yoxsa hər şey daha sadədirmi? Vaxtilə korrupsiya pullarının, böyük hissəsi hələ də sual verilməyən İsveçrə banklarında saxlanılan vəsaitlərin gətirdiyi təsir indi də özünü göstərir?
Ciddi desək, Alp respublikasının Rusiya və Ermənistan maraqlarını bu qədər canfəşanlıqla müdafiə etməsinin səbəbi nədir?
İstisna etmək olmaz ki, İsveçrə bu mövqeyi ilə Qızıl Xaçın ölkədən çıxarılmasına görə “qisas alır”. Dünyanın ən qədim qeyri-hökumət təşkilatı sayılan Qızıl Xaç da İsveçrə brendidir. Hətta onun bayrağı İsveçrə bayrağının rənglərinin tərsinə düzülmüş variantıdır. Son illərdə Qızıl Xaç çoxsaylı qalmaqallara qarışıb. Qarabağda Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin əməkdaşları dəfələrlə casusluqda ifşa olunub: məlumatlar əvvəlcə Fransa xüsusi xidmətlərinə, oradan isə Ermənistana ötürülüb. “Ağır yaralıların çıxarılması” bəhanəsi ilə döyüş qabiliyyətli erməni hərbçilərin mühasirədən çıxarılmasına cəhdlər edilib, “humanitar fasilələr” elan olunaraq erməni tərəfinin qüvvə toplamasına şərait yaradılıb. Beynəlxalq hüquqa və etik normalara zidd olaraq, Xankəndidəki Qızıl Xaç ofisi Bakıya deyil, İrəvana tabe idi. 2023-cü ilin aprelindən sonra Laçın yolunda Azərbaycan postu qurulduqdan sonra isə təşkilat əməkdaşları dəfələrlə qaçaqmalçılıqda yaxalanıb. Bundan başqa, erməni nümayəndəliyi vasitəsilə Xankəndidən xaricilərin necə “ustalıqla” çıxarıldığı ilə fəxr edirdilər. Qızıl Xaçla bağlı oxşar iradlar Ukraynada da var. Hətta Ukrayna üçün nəzərdə tutulan vəsaitlər hesabına Rusiyanın Rostov-na-Donu şəhərində filtrasiya düşərgələrinin yaradılması faktları mövcud olub. Azərbaycanın bu təşkilatın nümayəndələrini ölkədən çıxarmaq üçün kifayət qədər əsasları vardı və görünür, bu, İsveçrə hakimiyyətinin xoşuna gəlməyib.
Bundan əlavə, məşhur Vartan Sırmakeşi də xatırlamaq olar. O, “Franck Muller” saat şirkətinin rəhbərlərindən biri kimi vaxtilə işğal altında olan Zəngilan rayonundakı Vejnəli qızıl yatağının talanında fəal iştirak edib. İsveçrə hakimiyyəti isə onun fəaliyyətində heç bir problem görməyib. Eyni zamanda, məhz İsveçrədə “Erməni Zərgərlər İttifaqı” yaratmaq və işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarında istehsal qurmaq planları da olub. Bu ideya reallaşmasa da, erməni kriminal qruplarının almaz qaçaqmalçılığındakı rolu və Ermənistanın “qanlı almazlar”ın tranzit məntəqəsinə çevrilməsi mənzərəni daha da aydınlaşdırır. Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl Kremlin himayəsində olan Yevgeni Priqojin də Afrika əməliyyatlarında Ermənistanı tranzit baza kimi istifadə edirdi. Maraqlı mənzərə yaranır.
Və nəhayət, “tortun üzərindəki albalı”. Məhz İsveçrə birdən-birə “Azərbaycanda insan haqlarının prinsipial müdafiəçisi” rolunda çıxış edir. Daha doğrusu, xarici qrantlar naminə hər şeyə hazır olan “köhnə müxalifət” üçün cazibə mərkəzinə çevrilir. Minval Politika yazmışdı ki, İsveçrə hakimiyyəti qalmaqallı Emin Hüseynovu qorumaq üçün misilsiz səy göstərib. Onu 10 ay diplomatik missiyada saxlayıblar, dərmanlarını Almaniyadan sifariş ediblər, ən bahalı marketlərdən ərzaq alıblar, hətta şəxsi xidmətlər də təşkil ediblər. Sonda isə onun vergi borclarını ödəyib ölkədən çıxarıblar. Bu işdə İsveçrənin sabiq xarici işlər naziri və prezidenti Dide Burkxalter mühüm rol oynayıb.
Burkxalter 2017-ci ildən sonra aktiv siyasətdən çəkilsə də, ATƏT sədrliyi dövründə Ermənistanla işğala məruz qalmış Azərbaycan arasında fərq qoymurdu. Onun bu mövqeyi də “neytral siyasətçi” imicinə uyğun deyildi və bu, yeganə səhvi deyildi.
İndi isə sual yaranır: “demokratiya müdafiəçiləri”ni düşündürmürmü ki, onları xaricdən himayə edən qüvvələr eyni zamanda Qarabağ məsələsində Azərbaycana qarşı ən fəal şəkildə çalışan tərəflərdir? “Saf demokratik prinsipləriniz” sizə heç yerdə narahatlıq yaratmırmı?
Mənbə: Minval
Əli Səfərli,
NOCOMMENT.az
