Son 48 saat ərzində Rusiyaya məxsus hərbi yükdaşıyan İL-76 təyyarələrinin İrana beş dəfə eniş etdiyi bildirilib.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, bu hadisə regional və qlobal təhlükəsizlik müstəvisində bir neçə ciddi sual doğurur. Hərbi təyyarələrin bu qədər intensiv şəkildə qonşu ölkəyə uçması, sadəcə logistika və ya adi texniki baxım məqsədi ilə izah oluna bilməz. Bu, həm strateji əməkdaşlıq, həm də potensial silah və hərbi texnika transferi ehtimalını gündəmə gətirir.
Belə intensiv hərbi hava trafikinin bir neçə mümkün səbəbi var. Birincisi, Rusiya və İran arasında hərbi və texnoloji əməkdaşlığın daha da genişlənməsi ola bilər. Bu, müdafiə sahəsində ortaq layihələrin icrası, xüsusi texnika və ehtiyat hissələrinin daşınması kimi izah edilə bilər. İkincisi, bu uçuşlar regional gərginliyin artdığını və hər iki ölkənin strateji hazırlıq mərhələsində olduğunu göstərə bilər. Xüsusilə, yaxın coğrafiyada artan hərbi hərəkətlilik və nüfuz mübarizəsi fonunda, belə uçuşlar qısa və orta müddətli əməliyyat planlarının tərkib hissəsi ola bilər.
Eyni zamanda, İranda son günlər ölkəboyu baş verən kütləvi etirazlar və iğtişaşlar gərginliyi daha da artırıb. Milli valyutanın dəyər itirməsi, yüksək inflyasiya, işsizlik və sosial narazılıqlar fonunda etirazçılar bir neçə şəhərdə küçələrə çıxaraq hakimiyyətin sərt siyasətinə qarşı nümayişlər keçiriblər. Tehran hakimiyyətinin buna qarşı tətbiq etdiyi sərt tədbirlər, dinc nümayişçilərə qarşı zorakılığı və repressiyanı artırıb. Bu, ölkənin siyasi və hərbi dinamikasını daha mürəkkəb vəziyyətə salır və Rusiya-İran hərbi əməkdaşlığı kontekstində yeni təhlillərə ehtiyac yaradır.
Maraqlıdır ki, Suriyada Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsi təhlükəsi ilə üzləşdikdə, Rusiya əvvəlcədən Əsədi ölkədən çıxarıb öz təhlükəsizliyinə götürmüşdü. Bu, Rusiyanın müttəfiqlərini qorumaq, strateji maraqlarını təmin etmək və gələcəkdə regiondakı təsirini qoruyub saxlamaq üçün atdığı addımlardan biri idi. İranda baş verən son hadisələr fonunda da eyni ssenari mümkün görünə bilər: əgər Tehran mollarının hakimiyyəti ciddi şəkildə sarsılarsa, Rusiya yaxın müttəfiqini ölkədən çıxarmaq və ya təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hərbi və loqistik hazırlıqları artıq həyata keçirir.
Bu baxımdan, İL-76 təyyarələrinin intensiv uçuşları sadəcə hərbi yük daşımadan ibarət deyil; həm də Rusiyanın İran rejiminin təhlükəsizliyini qorumaq və strateji mövqeyini gücləndirmək üçün hazırlıq gördüyünü göstərir. Belə bir hal, Tehran molla rejiminin uzunmüddətli sabitliyinə şübhə yarada bilər və potensial olaraq hakimiyyətin dəyişməsi və ya zəifləməsi istiqamətində ilkin işarə kimi qiymətləndirilə bilər.
Hər halda, İL-76 təyyarələrinin bu qədər sıx uçuşları, bölgədəki digər dövlətlərin diqqətini çəkməli və müşahidəni artırmalıdır. ABŞ və Avropa müttəfiqləri üçün, İran-Rusiya əməkdaşlığının dərinləşməsi potensial təhlükə mənbəyi kimi qiymətləndirilə bilər.
Qısaca desək, bu uçuşlar yalnız yükdaşıma deyil, həm də regional strateji oyunların, hərbi hazırlığın, diplomatik manevrlərin və potensial siyasi dəyişikliklərin göstəricisidir. Son hadisələr, xüsusilə Yaxın Şərq və Cənubi Qafqazda sabitliyi və Tehran mollarının gələcək mövqeyini diqqətlə izləmək üçün ciddi səbəb yaradır.
Əli SƏFƏRLİ,
NOCOMMENT.az
