ABŞ artıq Venesuelaya hərbi müdaxilə edib və bu, yalnız Latın Amerikası üçün deyil, qlobal enerji və geosiyasi balans üçün ciddi təhdid yaradır.
Venesuela və İran Çin üçün əsas neft tədarükçüləridir və ABŞ-nin hərbi əməliyyatı onların enerji resurslarına birbaşa təhdid yaradır. Bu, Pekin üçün yalnız iqtisadi risk deyil, həm də strateji təhlükəsizlik məsələsidir. Qlobal enerji bazarında qeyri-sabitlik, qiymət dalğalanmaları və alternativ enerji marşrutlarına təcili ehtiyac artıq reallığa çevrilib.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi şərhçi Vasif Həsənli qeyd edib ki, ABŞ-nin addımı artıq “qırmızı xətt” olaraq qəbul olunur:
“Venesuela və İran enerji marşrutları və resursları ilə qlobal iqtisadi balansın ayrılmaz hissəsini təşkil edir. Hər hansı bir müdaxilə, xüsusilə ABŞ tərəfindən həyata keçirilən əməliyyatlar, yalnız region ölkələrinin iqtisadi və ticarət maraqlarına zərbə vurmaqla kifayətlənmir, həm də ABŞ-ın Latın Amerikasındakı strateji nüfuzunu zəiflədir və beynəlxalq aləmdə mənfi reaksiyalara yol açır”.
Ekspert qeyd edib ki, vəziyyət yalnız Latın Amerikası ilə məhdudlaşmır:
Dünyanın digər regionlarında da krizis təhdidləri artır.
“Ukrayna–Rusiya müharibəsi hələ davam edir, HƏMAS–İsrail arasında həll olunmamış gərginlik qalır və İranda iğtişaşlar daha da böyüyür. ABŞ-nin Venesuelaya müdaxiləsi bu mürəkkəb geosiyasi fonu daha da gərginləşdirir, qaos və anarxiya qlobal maraqlara təsir göstərir və potensial olaraq beynəlxalq hərbi qarşıdurmaların artmasına zəmin yaradır.
3-cü Dünya müharibəsinin astanası kimi qiymətləndirilə biləcək bu vəziyyətdə, qlobal güclər artıq strateji addımlar atmağa məcburdur.
Çin, enerji təhlükəsizliyini qorumaq üçün diplomatik və iqtisadi manevrlərini sürətləndirir; Rusiya və İran isə ABŞ-nin müdaxiləsini öz müttəfiqlərini qorumaq və qlobal geosiyasi balansı saxlamaq üçün izləyir. Bu üç güc arasında baş verəcək qarşılıqlı reaksiyalar qlobal hərbi və siyasi arena üçün kritik olacaq”.
Həsənlinin sözlərinə görə, ABŞ-nin Venesuelaya müdaxiləsi beynəlxalq hüquq normalarının pozulması kimi qiymətləndirilə bilər və digər ölkələrin də bu hadisəyə reaksiyası, məsələn, sanksiyalar, diplomatik təzyiqlər və ya hərbi hazırlıqlar, regional gərginliyi daha da artıracaq:
“Beləliklə, Latın Amerikası təkcə öz daxili sabitliyi üçün deyil, həm də qlobal geosiyasi balans üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən bir məkana çevrilib. ABŞ-nin Venesuelaya hərbi müdaxiləsi artıq regional hadisə olmaqdan çıxıb və qlobal böhrana çevrilib. Ukrayna, Yaxın Şərq və Latın Amerikası sahələrindəki konfliktlərin birləşməsi, enerji təhlükəsizliyində yaranan boşluqlar və beynəlxalq hüquq normalarının pozulması dünya üçün 3-cü Dünya müharibəsinin astanasını xatırladan bir vəziyyət yaradır. Gələcək həftələrdə qlobal güclərin reaksiyası və strateji manevrləri bu kritik vəziyyətin necə inkişaf edəcəyini müəyyən edəcək”.
