Azərbaycanda əmək bazarının müasirləşdirilməsi və işçilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm yeniliklərdən biri olan saatlıq əməkhaqqı sisteminə keçid məsələsi artıq rəsmi müstəvidə müzakirə olunmağa başlanıb. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən müvafiq qanun layihələrinin hazırlandığı bir vaxtda, bu sistemin tətbiqi həm işəgötürənlər, həm də işçilər üçün yeni hüquqi və iqtisadi imkanlar vəd edir.
Deputat, iqtisadçı alim Vüqar Bayramovun qeyd etdiyi kimi, saatlıq əməkhaqqı modeli beynəlxalq təcrübədə özünü doğrultmuş bir mexanizmdir və əsasən vətəndaşların əlavə iş saatlarına (“overtime”) görə daha ədalətli ödəniş almalarını təmin edir. Bu sistemin tətbiqi nəticəsində əməkhaqqı aylıq sabit məbləğlə deyil, faktiki işlənilən saatlara görə hesablanacaq ki, bu da bir neçə iş yerində parallel çalışmaq istəyən şəxslər üçün geniş imkanlar yaradacaq. Xüsusilə qeyri-iş günlərində və iş saatlarından kənar vaxtlarda tətbiq olunacaq xüsusi əmsallar işçilərin gəlirlərinin artmasına birbaşa təsir göstərəcək.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan iqtisadçı ekspert, Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, bu sistemə keçid ilk növbədə əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməsində şəffaflığı artıracaq: “Saatlıq ödəniş sistemi həm dövlət, həm də özəl sektorda çalışanların hər bir dəqiqəsinin dəyərləndirilməsi deməkdir. Bu model tətbiq edildikdən sonra işəgötürənlərin işçini əlavə işə cəlb edib qarşılığını ödəməməsi halları minimuma enəcək, çünki qanunvericilik hər saat üçün minimum məbləği diktə edəcək”.
O, qeyd edib ki, minimum saatlıq əməkhaqqı həddinin düzgün müəyyənləşdirilməsi sistemin effektivliyində həlledici rol oynayacaq: “Mövcud aylıq minimum əməkhaqqı fonunda saatlıq tariflər elə hesablanmalıdır ki, işçinin sosial rifahı aşağı düşməsin, əksinə, daha çevik qrafiklə daha yüksək qazanc əldə etmək motivasiyası yaransın. Dünya təcrübəsində saatlıq ödənişin tətbiqi adətən gizli işsizliyin azalmasına və xidmət sektorunun canlanmasına səbəb olur”.
İqtisadçı vurğulayıb ki, yeni mexanizm həm də gənclərin və tələbələrin əmək bazarına inteqrasiyasını sürətləndirəcək: “Tələbələr dərslərindən kənar bir neçə saatlıq işlərdə çalışaraq qanuni şəkildə gəlir əldə edə biləcəklər ki, bu da ölkədə saatlıq iş mədəniyyətinin formalaşmasına töhfə verəcək. Ümumilikdə, qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması Azərbaycanın əmək bazarını daha rəqabətli və cəlbedici edəcək”.
Tunar,
NOCOMMENT.az
