Azərbaycanda aliment ödənişləri ilə bağlı Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən açıqlanan son rəsmi statistika ölkədə ailə-məişət modelinin və hüquqi münasibətlərin köklü şəkildə dəyişdiyini göstərən inanılmaz rəqəmləri ortaya çıxarıb. 2026-cı ilin ilk altı ayı ərzində icraatda olan 131 mindən çox aliment işinin təhlili zamanı borclu tərəflərin heç də həmişə atalar olmadığı, təxminən 2400-dək icraat işi üzrə aliment ödəməli olan şəxsin məhz analar olduğu məlum olub. Boşanma proseslərindən sonra uşaqların qanuni əsaslarla atanın yanında qalması faktı ilə şərtlənən bu yeni tendensiya, cəmiyyətdə qadınların kişilərə nisbətən daha az gəlir əldə etməsi amilini və bu sahədə qadınlar üçün hər hansı bir hüquqi güzəştin tətbiq olunub-olunmayacağı sualını yenidən gündəmə gətirib.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, Azərbaycan qanunvericiliyi və Ailə Məcəlləsinin tələbləri uşağın saxlanılması öhdəliyində valideynlər arasında hər hansı bir gender fərqi və ya güzəşt nəzərdə tutmur: "Qanun qarşısında ata və ananın hüquq və vəzifələri tamamilə bərabərdir. Uşaq hansı valideynin yanında qalırsa, digər tərəf onun maddi təminatında birbaşa iştirak etməyə borcludur və bu məsələdə borclunun qadın və ya kişi olması heç bir rol oynamır. Cəmiyyətimizdə alimentin yalnız kişilər tərəfindən ödənilməli olduğuna dair yanlış bir stereotip var, lakin rəsmi olaraq 2400-dən çox qadının borclu statusunda olması hüququn hamı üçün eyni tətbiq edildiyini təsdiqləyir. Qadının gəlirinin az olması və ya işsiz olması onu aliment öhdəliyindən azad etmir; məhkəmə minimum dolanışıq minimumu həddində sabit pul məbləği təyin edir və analar da bu öhdəliyi vaxtında icra etməlidirlər".
Onun sözlərinə görə, anaların az gəlirli olması əsas gətirilərək aliment məsələsində qadınlara hər hansı bir güzəştin edilməsi uşaqların hüquqlarının birbaşa pozulması demək olar: "Aliment valideynə deyil, birbaşa uşağın normal böyüməsinə, təhsilinə və səhiyyə xərclərinə yönələn bir vəsaitdir. Bu səbəbdən dövlət valideynin deyil, məhz uşağın maraqlarını üstün tutur. Əgər qadının maddi vəziyyəti sonradan pisləşərsə və ya o, əmək qabiliyyətini itirərsə, hüquqi qaydada məhkəməyə müraciət edərək alimentin məbləğinin azaldılmasını tələb edə bilər, lakin ödənişdən tamamilə yayınmaq qətiyyən mümkün deyil. 2026-cı ilin ilk yarısında 126 minədək iş üzrə ödənişlərin icra edilməsi dövlətin bu sahədə nəzarəti gücləndirdiyini göstərir. Aliment ödəməyən analar da eynilə kişilər kimi qanunun bütün sərt üzü ilə, o cümlədən ölkədən çıxışa məhdudiyyət və digər inzibati cəza tədbirləri ilə qarşılaşacaqlar ki, bu da uşaq hüquqlarının qorunmasının yeganə təminatıdır".
Tunar,
