Ukraynanın Rusiya ilə danışıqlar prosesində Azərbaycanı potensial platforma kimi görməsi həm regionun geosiyasi mənzərəsi, həm də rəsmi Bakının balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu baxımından olduqca ciddi bir addımdır.
Prezident Volodimir Zelenskinin Qəbələ səfəri fonunda səsləndirdiyi bu bəyanat sadəcə diplomatik bir jest deyil, həm də Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə artan nüfuzunun və etibarlı vasitəçi imicinin təsdiqidir. Müharibənin davam etdiyi bir vaxtda tərəflərin dialoq üçün məkan axtarışı hər zaman həssas mövzu olub və Azərbaycanın bu siyahıda ön plana çıxması təsadüfi sayıla bilməz.
Azərbaycan həm Ukrayna, həm də Rusiya ilə strateji tərəfdaşlıq və yaxın diplomatik münasibətlər saxlayan nadir ölkələrdən biridir. Rəsmi Bakı münaqişənin ilk günündən Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını bəyan etsə də, eyni zamanda Rusiya ilə iqtisadi və siyasi bağlarını qoruyub saxlamağı bacarıb.
Bu “neytral-aktiv” mövqe Azərbaycanı hər iki tərəf üçün qəbulolunan və “rahat” masa sahibinə çevirir. Zelenskinin “Rusiya diplomatiyaya hazırdırsa, biz də bu görüşü Azərbaycanda keçirə bilərik” mesajı, əslində, rəsmi Moskvaya və beynəlxalq birliyə ünvanlanmış bir çağırışdır. Burada əsas məqsəd çıxılmaz vəziyyətə düşən diplomatik kanalları yenidən aktivləşdirmək üçün hər iki tərəfin etimad göstərdiyi bir coğrafiyanı təklif etməkdir.
Türkiyə və İsveçrə təcrübələrindən sonra Azərbaycanın namizədliyinin irəli sürülməsi rəsmi Bakının “qovuşma nöqtəsi” statusunu gücləndirir. Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatındakı liderliyi, Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolu və eyni zamanda postsovet məkanındakı reallıqları dərindən bilməsi onu digər vasitəçilərdən fərqləndirir.
Xüsusilə nəzərə almaq lazımdır ki, Bakı uzun illər ərzində NATO və Rusiya generallarının, habelə ABŞ və Rusiya rəsmilərinin görüş yerinə çevrilib. Bu ənənə göstərir ki, Azərbaycanın təhlükəsizlik zəmanəti və logistik imkanları ən yüksək səviyyəli müzakirələrə ev sahibliyi etmək üçün tam yetərlidir.
Zelenskinin bəyanatında diqqət çəkən digər məqam “üçtərəfli formatın bərpası” məsələsidir. Bu, danışıqların daha strukturlaşdırılmış və nəticəyönümlü olması üçün yeni bir impuls ola bilər. Azərbaycanın burada rolu sadəcə yer ayırmaqdan ibarət deyil, həm də tərəflər arasında “ortaq dil” tapılmasına kömək edəcək moderatorluq potensialıdır. İlham Əliyevin şəxsi diplomatiyası, onun həm Putinlə, həm də Zelenski ilə qurduğu birbaşa və səmimi dialoq, gərginliyin azaldılması üçün mühüm alət rolunu oynayır. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində yalnız regional güc deyil, həm də qlobal sülhə töhfə verən mühüm bir aktor olduğunu bir daha sübut edir.
Sonda qeyd etmək lazımdır ki, bu cür təşəbbüslər həm də Cənubi Qafqazın sabitliyi üçün vacibdir. Ukraynadakı müharibənin yaratdığı geosiyasi dalğalar bütün regiona təsir edir və sülh danışıqlarının Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın regionda sülhün əsas qarantı və mərkəzi kimi mövqeyini sarsılmaz edir.
Əgər Rusiya tərəfi də buna razılıq verərsə, Azərbaycan dünya tarixinin ən mürəkkəb münaqişələrindən birinin həllinə doğru atılan həlledici addımların şahidinə çevrilə bilər. Bu, diplomatik uğur olmaqla yanaşı, Azərbaycanın “sülh paytaxtı” statusunu beynəlxalq arenada bir daha möhkəmləndirəcək.
Əli Səfərli,
NOCOMMENT.az
