Müasir dövrdə informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı bəşəriyyətə sonsuz imkanlar bəxş etməli olduğu halda, təəssüf ki, cəmiyyətin müəyyən bir kütləsi üçün tənəzzül və mənəvi deqradasiya alətinə çevrilib. Xüsusilə “TikTok”, “İnstagram” və digər sosial media platformalarında hökm sürən mənzərə ürəkbulandırıcıdır. Məhz bu virtual bataqlığın içindən boy göstərən Velizar kimi tiktokerlərin və ümumilikdə bu kateqoriyadan olan personajların sərgilədiyi səviyyəsizliyin fonunda cəmiyyətin hansı uçuruma yuvarlandığı daha aydın görünür. Təqdim olunan video-çarx intellektual kasadlığın, mənəvi səfalətin və ucuz populyarlıq xəstəliyinin hansı həddə çatdığını təsdiq edən növbəti acınacaqlı sübutdur. Ekranda özünü “fenomen” adlandıran bu cür şəxslərin sərgilədiyi ibtidai davranışlar, məzmunsuz və səviyyəsiz dialoqlar cəmiyyətin gələcəyi adına ciddi həyəcan təbili çalır.
İlk növbədə, bu tip "tiktoker"lərin yaratdığı yayımların heç bir məzmun yükü, ictimai faydası və ya mənəvi dəyəri yoxdur. Heç bir məntiqi və etik çərçivəyə sığmayan, tamamilə ucuz şöhrət xatirinə qurulan boşboğazlıqlar minlərlə, bəzən isə milyonlarla insan tərəfindən izlənilir. Kütlənin şüurlu şəkildə bu cür bayağılığı təqib etməsi, ona reaksiyalar verməsi və müzakirə obyektinə çevirməsi cəmiyyətin kollektiv intellektinin necə yuyulduğunu göstərir. İnsanlar artıq düşünməkdən, oxumaqdan, dəyərli və faydalı olanı axtarmaqdan imtina ediblər; əvəzində isə bu cür ekran zibilləri ilə qidalanmağa üstünlük verirlər.
Bu qəbildən olan “canlı yayım”ların və “video-müsahibə”lərin yaratdığı ən böyük təhlükə gənc nəslin psixologiyasının və dəyərlər sisteminin zədələnməsidir. Gənclər hər hansı bir elmi nailiyyəti, əməyi, zəhməti və ya istedadı olan şəxsləri deyil, məhz bu cür şüursuz, heç bir mənəvi dəyəri tanımayan, ekran qarşısında özünü gülünc vəziyyətə salan personajları kumir seçirlər. Bu cür fərdlərin təbliğ etdiyi həyat tərzi cəmiyyətdə parazit düşüncə tərzinin kök salmasına, əməyin dəyərdən düşməsinə və aqressiv şəkildə səviyyəsizliyin təbliğinə gətirib çıxarır.
Ən acınacaqlısı odur ki, bu qəbildən olan şəxslər cəmiyyətin diqqət mərkəzində olmaq, reytinq toplamaq və pul qazanmaq üçün hər cür rəzalətə imza atmağa hazırdırlar. Onlar üçün milli-mənəvi dəyərlər, etik normativlər və sadə insan ləyaqəti heç bir əhəmiyyət daşımır. Ekran arxasında oturan kütlə isə şüursuz şəkildə bu mənəvi terrorun bir parçasına çevrilir.
Bəşəriyyətin və cəmiyyətin inkişafı üçün bu cür mental zibilliklərə, boş və zərərli məzmunlara qarşı sərt ictimai qınaq formalaşdırılmalıdır. İnsanlar anlamalıdırlar ki, bu səviyyəsizliyə baxmaq, onu dəstəkləmək və tirajlamaq həm də həmin səviyyəsizliyə ortaq olmaq deməkdir. Əgər biz bu mənəvi deqradasiya dalğasının qarşısını vaxtında almasaq, yaxın gələcəkdə tamamilə düşünmə qabiliyyətini itirmiş, hər cür bayağılığı norm kimi qəbul edən zombiləşmiş bir kütlə ilə baş-başa qalacağıq.
Əli Səfərli,
