Cənubi Qafqazın ən strateji və həssas nöqtələrindən biri olan Zəngəzur dəhlizi istiqamətində, xüsusilə Ermənistanın İranla sərhəd xəttində yerləşən Meğri bölgəsində Rusiya sərhədçilərinin iştirakı ilə reallaşdırılan son hərəkətlilik regionda daxili və xarici auditoriyanın, eləcə də beynəlxalq güclərin diqqətini yenidən bu nöqtəyə cəlb edib. Sosial şəbəkələrin erməni seqmentində yayılan kəskin iddialardan sonra Zəngəzur ətrafında qurulan geosiyasi oyunların və cəbhədəki hərəkətliliyin pərdəarxası təfərrüatlarına tam aydınlıq gətirilib.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Kremlə yaxın erməni KİV-lərinin yaydığı rəsmi məlumata görə, ərazidə hər hansı qeyri-qanuni hərbi reydlər keçirilmir və xaos mühiti yoxdur. Söhbət birbaşa olaraq Meğri sərhəd dəstəsinin və Rusiya hərbçilərinin iştirakı ilə öncədən qrafiki və trayektoriyası müəyyən edilmiş planlı təhlükəsizlik tədbirlərindən gedir.
Bundan əvvəl sosial şəbəkələrdə Rusiya sərhədçilərinin Ermənistan mülki şəxslərinin və ərazidə kəşfiyyat-müşahidə missiyası icra edən Avropa İttifaqının (Aİ) mülki müşahidə missiyasının üzvləri də daxil olmaqla, xarici vətəndaşların Meğri istiqamətində sərbəst hərəkətinə qanunsuz mane olduğu, bəzi şəxslərin postlarda saxlanılaraq sərt şəkildə dindirildiyi barədə məlumatlar yayılmışdı. Lakin rəsmi hərbi mənbələrin bildirdiyinə görə, Nrnadzor (Nüvədi) kəndinin sərhəd zolağında hərəkət və nəzarət mexanizmi tamamilə Ermənistanın dövlət sərhədi haqqında mövcud qanunu və Ermənistan-Rusiya arasında qüvvədə olan rəsmi dövlətlərarası sazişin bəndləri ilə tənzimlənir. Həmin xüsusi mühafizə olunan strateji müdafiə zonasına giriş daxili nizamnaməyə uyğun olaraq yalnız xüsusi dövlət buraxılış sənədi ilə mümkündür.
Müvafiq buraxılış sənədi və rəsmi icazəsi olmadan zonaya daxil olmağa cəhd edən şəxslər qanunvericiliyə uyğun olaraq inzibati məsuliyyətə cəlb olunur və onlara pul cəriməsi tətbiq edilir. Daxili qıcıqları azaltmaq məqsədilə qeyd olunur ki, nəqliyyat vasitələrinə fiziki baxış və sənədlərin yoxlanılması prosesi bilavasitə Meğri sərhəd dəstəsində müqavilə əsasında xidmət aparan yerli Ermənistan vətəndaşları tərəfindən icra edilir. Aşkar olunmuş hüquqi qayda pozuntularına görə inzibati cərimələrin rəsmiləşdirilməsi isə tamamilə Ermənistanın yerli hüquq-mühafizə orqanlarının səlahiyyətində saxlanılıb.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan professor, politoloq Qabil Hüseynli qeyd edib ki, Rusiyanın Meğri və Nrnadzor istiqamətində qəfildən sərhəd-filtr rejimini bu dərəcədə sərtləşdirməsi daxili texniki prosedur xarakteri daşısa da, onun əsas ana xətti tamamilə geopolitik mesajlardan ibarətdir: "Ermənistanda baş tutan parlament seçkilərində Nikol Paşinyanın öz mövqeyini qoruması və Qərbin, xüsusən də ABŞ-ın birbaşa dəstəyi ilə formalaşan 'Tramp marşrutu' (TRIPP) layihəsinin reallaşma ərəfəsinə qədəm qoyması Moskvanı kəskin şəkildə qıcıqlandırır. Zəngəzur dəhlizinin açılması masada olan zaman Kreml bu planlı yoxlamalar və sərhəd reydləri vasitəsilə həm İrəvana, həm də bölgədə kəşfiyyat xarakterli məlumat toplayan Avropa İttifaqı missiyasına nümayişkaranə şəkildə siqnal verir. Rusiya bu həmləsi ilə bəyan edir ki, İrəvanın siyasi kursu hara yönəlir-yönəlsin, 1992-ci il müqaviləsinə əsasən Cənubi Qafqazın bu ən kritik loqistik keçidinin fiziki təhlükəsizlik açarları və stop düyməsi hələ də rus ordusunun əlindədir".
Professorun qənaətinə görə, Aİ müşahidəçilərinin Nrnadzor və Meğri xəttində yoxlanılması sahədə aparılan kəşfiyyat savaşının konkret sübutudur: "Nrnadzor, yəni tarixi Nüvədi kəndi Zəngəzur dəhlizinin birbaşa keçəcəyi ən strateji nöqtədir. Qərb kəşfiyyat mexanizmlərinin bu zonada mütəmadi olaraq vizual monitorinq aparmaq və Rusiyanın hərbi mövqelərini xəritələndirmək cəhdlərinin qarşısı Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) tərəfindən Ermənistanın öz daxili qanunvericiliyi sipər edilərək hüquqi yolla kəsilir. Moskva Paşinyan hökumətini öz hüquqi sənədləri ilə küncə sıxır; İrəvan rəsmən Rusiya sərhəd qoşunlarının bu zonadan çıxarılması barədə birtərəfli qərar qəbul etmədiyi müddətcə, rus hərbçiləri Meğri xəttində mütləq yoxlama və nəzarət statusuna malikdirlər. Azərbaycan tərəfi regionda sülhün və kommunikasiyaların açılmasının təmin olunması üçün Zəngəzur ətrafındakı bu gərginliyi çox diqqətlə izləyir. Rusiya sülh sazişi imzalanmazdan əvvəl öz hərbi rıçaqlarını sahədə aktivləşdirməklə, gələcək dəhliz nəzarətində özünün mütləq iştirakını təmin etmək niyyətindədir", - deyə politoloq vurğulayıb.
Tunar,
NOCOMMENT.az
