Hesablama Palatasının fəaliyyəti, büdcə vəsaitlərinin idarə olunmasında şəffaflıq məsələsi və bu qurumun Maliyyə Nazirliyinə birləşdirilməsi ehtimalı son dövrlər idarəçilik islahatları fonunda ən çox müzakirə edilən mövzulardan birinə çevrilib.
Xüsusilə son hesabatlarda 1.5 milyard manat vəsaitin büdcədənkənar xərclənməsi ilə bağlı üzə çıxan faktlar, dövlət müəssisələrində aparılan yoxlamaların effektivliyi və bu qədər böyük həcmdə nöqsanların aşkarlanması qurumun müstəqil struktur kimi qalmasının zəruriliyini sual altına qoyur. İslahatlar dalğasının bir hissəsi kimi dövlət idarəçiliyində çevikliyin artırılması və paralel qurumların ləğvi gözlənilsə də, Hesablama Palatasının statusu həm iqtisadi, həm də hüquqi baxımdan xüsusi çəkiyə malikdir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli qeyd edib ki, 1.5 milyard manatlıq kənarlaşmanın aşkar edilməsi əslində Palatanın işlədiyini göstərsə də, bu rəqəmin mövcudluğu xərcləmə mexanizmindəki boşluqların göstəricisidir: “Hesablama Palatasının əsas funksiyası dövlət büdcəsinin icrasına xarici nəzarəti həyata keçirməkdir və onun Maliyyə Nazirliyinə birləşdirilməsi nəzarət mexanizmini tamamilə sıradan çıxara bilər. Əgər vəsaiti ayıran və xərcləyən qurumla ona nəzarət edən qurum eyni mərkəzdən idarə olunarsa, maraqlar toqquşması qaçılmaz olar”.
Onun sözlərinə görə, son 13 ildə qurumun fəaliyyətində müəyyən dinamika olsa da, aşkarlanan nöqsanların hüquqi müstəvidə nəticəsiz qalması cəmiyyətdə effektivliklə bağlı şübhələr yaradır: “Problem qurumun strukturunda deyil, onun aşkar etdiyi mənimsəmə və nöqsanların ciddi cəzalandırma ilə nəticələnməməsindədir. Maliyyə Nazirliyi daxili nəzarəti həyata keçirir, lakin beynəlxalq təcrübə göstərir ki, parlament adından büdcəyə nəzarət edən müstəqil audit qurumu mütləq olmalıdır”.
Məsələnin hüquqi tərəfini saytımıza şərh edən Natiq Ələsgərov isə bildirib ki, Hesablama Palatasının statusu Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və “Hesablama Palatası haqqında” Qanunla tənzimlənir və o, bilavasitə Milli Məclis qarşısında hesabatlıdır: “Hüquqi baxımdan Hesablama Palatasını Maliyyə Nazirliyinə birləşdirmək, faktiki olaraq qanunverici hakimiyyətin icra hakimiyyəti üzərindəki maliyyə nəzarəti rıçaqını əlindən almaq deməkdir. Bu, dövlət idarəçiliyindəki ‘teşviq və tarazlıq’ prinsipinin pozulmasına gətirib çıxarar”. Onun sözlərinə görə, 1.5 milyard manatlıq büdcədənkənar xərcləmə kimi böyük rəqəmlər aşkarlanırsa, bu, qurumun lazımsızlığını deyil, əksinə, nəzarətin daha da sərtləşdirilməli olduğunu göstərir: “Qanunvericilik imkan verir ki, bu cür ciddi nöqsanlar aşkar edildikdə materiallar dərhal Baş Prokurorluğa göndərilsin. Əgər biz bu qurumu nazirliyə birləşdirsək, daxili audit hesabatları daxildə də qalacaq və ictimaiyyət bu rəqəmlərdən heç vaxt xəbər tutmayacaq. Bu gün ehtiyac qurumun ləğvinə deyil, onun səlahiyyətlərinin genişləndirilməsinə və icra mexanizmlərinin gücləndirilməsinədir”.
Tunar,
NOCOMMENT.az
