Azərbaycanda qanunvericilik sisteminin təkmilləşdirilməsi və hüquq normalarının tətbiqi zamanı ortaya çıxan ziddiyyətlərin aradan qaldırılması istiqamətində Konstitusiya Məhkəməsi mühüm rəsmi qərarlar qəbul etməyə davam edir.
Fərhad Abdullayevin sədrliyi ilə keçirilən Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun növbəti iclasında hüquq sistemində böyük maraq doğuran və birbaşa məhkumların hüquqi statusuna təsir edən mühüm bir konstitusiya işinə baxılıb. İclasda Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 80-ci maddəsi baxımından Cinayət Məcəlləsinin 79-cu maddəsinin, həmin Məcəllənin 41.2-ci maddəsi və Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 173-cü maddəsi ilə əlaqəli şəkildə rəsmi şərh edilməsi həyata keçirilib.
Hakim F.Tutayukun məruzəsi, maraqlı subyekt qismində Baş Prokurorluğun rəsmi sorğusu, Milli Məclis Aparatının mülahizəsi, habelə Ali Məhkəmə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi, Ədliyyə Nazirliyi, Daxili İşlər Nazirliyi, Hüquqi Ekspertiza və Qanunvericilik Təşəbbüsləri Mərkəzi, Vəkillər Kollegiyası və ekspert qismində Bakı Dövlət Universitetinin müvafiq kafedrasının mütəxəssis rəyləri dərindən araşdırılaraq yekun qərar qəbul olunub.
Plenumun çıxardığı qərara əsasən, cəzanın çəkilməsinin təxirə salındığı xüsusi dövrdə hamiləliyin pozulması faktı məhkəmə tərəfindən həmin təxirəsalma qərarının ləğv edilməsi üçün birbaşa əsas kimi qəbul olunur və bu hal məhkumun cəzanın çəkilməmiş hissəsindən azad edilməsinə və ya onun daha yüngül cəza növü ilə əvəz olunmasına qətiyyən hüquqi zəmin yaratmır. Eyni zamanda, mövcud boşluqların tam aradan qaldırılması məqsədilə Cinayət Məcəlləsinin 79.3-cü və Cəzaların İcrası Məcəlləsinin 173.4-cü maddələrinin təkmilləşdirilməsi Milli Məclisə rəsmən tövsiyə edilib.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan hüquqşünas Natiq Ələsgərov qeyd edib ki, Konstitusiya Məhkəməsinin bu rəsmi şərhi cinayət-mühakimə icraatında uzun müddətdir fərqli yanaşmalara səbəb olan qeyri-müəyyənliyi tamamilə ortadan qaldırır və qanunun aliliyini təmin edir: "Cinayət qanunvericiliyində hamilə qadınlara qarşı humanist yanaşma sərgilənərək onların cəzasının çəkilməsinin müəyyən müddətə təxirə salınması imkanı nəzərdə tutulur. Lakin təcrübədə bu təxirəsalma dövründə hamiləliyin pozulması baş verdikdə hüquqi mexanizmlərin necə işləyəcəyi ilə bağlı dəqiq rəsmi mövqe yox idi. Konstitusiya Məhkəməsi rəsmən təsdiq etdi ki, əgər cəzanın təxirə salınmasına əsas verən əsas faktor, yəni hamiləlik faktı ortadan qalxırsa, məhkəmə dərhal təxirəsalmanı ləğv etməli və şəxs cəzasının qalan hissəsini çəkməyə davam etməlidir. Bu yanaşma, dövlətin sosial ədalət və humanizm prinsiplərinin sui-istifadə edilməsinin qarşısını alan çox mühüm hüquqi süzgəcdir".
Hüquqşünasın sözlərinə görə, Plenumun bu qərarı tamamilə qəti, dəyişdirilməz və məcburi xarakter daşıdığı üçün aşağı instansiya məhkəmələrinin işini xeyli yüngülləşdirəcək və qanunverici orqanda islahatları sürətləndirəcək: "Qərarda əks olunduğu kimi, bu xüsusi vəziyyət məhkuma hər hansı əlavə imtiyaz vermir, yəni hamiləliyin pozulması faktı onu cəzadan azad etmir və ya cəzasını yüngülləşdirmir. Çünki ilkin humanist qərar sırf doğulacaq körpənin və ananın sağlamlığı naminə verilir. Digər mühüm məqam odur ki, məhkəmə 'Normativ hüquqi aktlar haqqında' Konstitusiya Qanununa əsaslanaraq həm Cinayət, həm də Cəzaların İcrası Məcəlləsində bu maddələrin daha mükəmməl formaya salınması üçün parlamentə qanunvericilik təşəbbüsü tövsiyəsi verib. Yaxın gələcəkdə Milli Məclisdə ediləcək bu dəyişikliklər qanunların tətbiqi zamanı yarana biləcək hər hansı fərqli şərhlərin yolunu birdəfəlik qapadır və qərar dərc olunduğu gündən qüvvəyə mindiyi üçün artıq cari məhkəmə işlərində dərhal icra olunmağa başlayacaq".
Tunar,
