Bu aydan Azərbaycanda qadınlar ilə kişilərin pensiya yaşları bərabərləşdi. Bəs, kimlər daha tez pensiyaya çıxa bilərlər? Bu siyahını necə genişləşdirmək olar?
Durumu şərh edən millət vəkili Vüqar Bayramov bildirib ki, daha tez pensiyaya çıxmaq hüququ yalnız çoxuşaqlı ailələrə deyil, bir sıra digər vətəndaşlarımıza da şamil olunur. Güzəştli şərtlər ilə pensiya hüququ “Əmək pensiyaları” haqqında Qanunla təsbit olunub. Belə ki, Qanunun 8-ci maddəsi uşaqlara görə güzəştli şərtlərlə, 9-cu maddəsi isə digər şərtlərə görə pensiya hüququnu müəyyən edir. Beş və daha çox uşağı olan və ya əlilliyi olan uşağı olan qadınların və kişilərin uşaqların 8 yaşınadək sağ olması şərtilə yaş həddi 5 il azaldılır. Xüsusilə zərərli və ağır işlərdə azı 12 il 6 ay çalışmış kişilərin və azı 10 il çalışmış qadınların yaş həddi 5 il azaldılır. Hipovizqanizm (liliput) və cırtdanboy şəxslərin pensiya yaşı isə 20 il azaldılır. Mülki aviasiya uçuş heyətində azı 25 il sığorta stajı olanlar 15 il tez pensiyaya çıxa bilirlər. Eyni zamanda prokurorluq, hərbi xidmət və ədliyyə orqanlarında çalışanların da xüsusi güzəştləri var. Deputat qeyd edib ki, daha çox vətəndaşımıza tez pensiyaya çıxmaq hüququnun verilməsi ilə bağlı təkliflər təqdim olunur və pensiya islahatlarının dərinləşməsi kəmiyyət göstəriciləri ilə yanaşı, keyfiyyət göstəricilərindən istifadəni aktuallaşdırır."
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Azərbaycanda qadınların və kişilərin pensiya yaş həddinin mərhələli artım prosesinin yekunlaşaraq 65 yaş səviyyəsində bərabərləşməsi, sosial müdafiə sistemində güzəştli şərtlərlə təqaüdə çıxmaq hüququ olan kateqoriyaların fəaliyyətini yenidən diqqət mərkəzinə gətirib. Xüsusilə son dövrlərdə əhalinin vaxtından əvvəl qocalması və xroniki xəstəliklərin gəncləşməsi fonunda, pensiya qanunvericiliyindəki güzəşt dairəsinin genişləndirilməsi cəmiyyətin əsas sosial sifarişlərindən biridir. Həm qanunverici orqan, həm də müstəqil analitiklər hesab edirlər ki, yalnız mexaniki yaş göstəricilərinə deyil, vətəndaşların peşə zərərliliyinə, ailə modelinə və səhhətinə əsaslanan keyfiyyət meyarlarının tətbiqi sosial ədalətin bərpası baxımından qaçılmaz mərhələdir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan iqtisadçı ekspert Əli Cabbarov qeyd edib ki, qadın və kişilərin pensiya yaşının 65-də bərabərləşməsi fonunda mövcud güzəştli mexanizmlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi həm iqtisadi, həm də demoqrafik zərurətdir: "Millət vəkili Vüqar Bayramovun qeyd etdiyi qanunvericilik bazası hazırda müəyyən kateqoriyaları sığortalasa da, əmək bazarının müasir çağırışları bu siyahının yenilənməsini tələb edir. 5 və daha çox uşağı olan anaların, eləcə də ağır sənaye və mülki aviasiya işçilərinin yaş həddinin azaldılması mütərəqqi addımdır, lakin biz güzəşt sistemində kəmiyyətdən keyfiyyət göstəricilərinə keçməliyik. Məsələn, təhsil və səhiyyə sektorunda, xüsusən də gecə növbələrində çalışan tibb işçilərinin və uzun illər gərgin zehni əməklə məşğul olan pedaqoqların da güzəştli pensiya hüququ qazanan zərərli sahələr siyahısına daxil edilməsi üçün təkliflər hazırlanmalıdır. Bundan başqa, çoxuşaqlı anlayışına yenidən baxıla bilər; demoqrafik artımı stimullaşdırmaq üçün 5 uşaq şərti 3 və ya 4 uşağa endirilərək anaların hər uşağa görə pensiya yaşının 1-2 il azaldılması mexanizmi tətbiq edilməlidir. İslahatların dərinləşməsi və sığorta kapitallarının idarə olunmasında şəffaflığın artırılması, vətəndaşlarımızın xüsusilə də qadınların daha tez və layiqli təqaüdlə pensiyaya çıxmasına real maliyyə təminatı yaradacaqdır".
Əli Səfərli,
