Azərbaycanda sosial siyasətin ən həssas və ictimaiyyət tərəfindən böyük maraqla izlənilən mövzularından biri olan "uşaqpulu" məsələsi yenidən ölkə gündəminin mərkəzinə keçib. Son illər ərzində doğum göstəricilərində müşahidə edilən statistik azalma və demoqrafik mənzərənin tədricən dəyişməsi, ailələrə birbaşa maliyyə dəstəyi mexanizmlərinin bərpası ilə bağlı çağırışları daha da aktuallaşdırıb. Hərçənd ki, dövlət hazırda ünvanlı sosial yardım, çoxuşaqlı ailələrə müavinətlər və digər sosial proqramlar vasitəsilə dəstək tədbirlərini davam etdirir, lakin cəmiyyətdə universal, yəni bütün uşaqları əhatə edən aylıq ödənişlərin tətbiqinə dair böyük bir gözlənti formalaşıb.
Gənc ailələrin artan məişət xərcləri, uşaqların təhsil və sağlamlıq ehtiyacları maliyyə yükünü artırır ki, bu da uzunmüddətli perspektivdə demoqrafik balansa və əmək bazarının gələcək potensialına birbaşa təsir göstərən amillər kimi dəyərləndirilir. Rəsmi qurumlar sosial siyasətin kompleks xarakter daşıdığını və hər bir yeni addımın büdcə imkanları çərçivəsində qiymətləndirildiyini bildirsə də, ekspert dairələri uşaqpulunun bərpasını həm sosial sabitlik, həm də gələcək iqtisadi artımın sığortası kimi görürlər.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan iqtisadçı ekspert Əli Cabbarov qeyd edib ki, uşaqpulunun bərpası artıq sadəcə sosial yardım məsələsi deyil, həm də mühüm bir iqtisadi-strateji zərurətdir: "Azərbaycanda demoqrafik göstəricilərin təhlili göstərir ki, biz artıq əhalinin qocalması və doğum səviyyəsinin aşağı düşməsi kimi risklərlə üz-üzəyik. Bu tendensiyanı sındırmaq və gənc ailələri stimullaşdırmaq üçün birbaşa maliyyə inyeksiyalarına ehtiyac var. Universal uşaqpulunun tətbiqi ailələrin gələcəyə inamını artırmaqla yanaşı, daxili tələbatın canlanmasına və yoxsulluq riskinin minimuma endirilməsinə xidmət edə bilər. Dövlət büdcəsinin artan gəlirləri və sosial yönümlü xərclərin genişləndirilməsi fonunda bu mexanizmin mərhələli şəkildə də olsa tətbiqi mümkündür".
Onun sözlərinə görə, bu növ ödənişlər gələcək insan kapitalına yatırılan ən effektiv investisiya formasıdır: "Beynəlxalq təcrübə sübut edir ki, uşaqlara verilən vəsait birbaşa təhsilə, qidalanmaya və sağlamlığa xərclənir ki, bu da dövlət üçün gələcəkdə daha savadlı və sağlam vergi ödəyicisi deməkdir. Hazırda tətbiq olunan ünvanlı yardım sistemləri müəyyən bir təbəqəni əhatə etsə də, orta təbəqənin də bu cür dəstəyə ehtiyacı var. Uşaqpulunun bərpası həm də bir sosial ədalət simvolu kimi cəmiyyətdəki psixoloji gərginliyi azalda və vətəndaş-dövlət münasibətlərindəki sosial müqaviləni daha da möhkəmləndirə bilər. Hesab edirəm ki, müvafiq qurumlar maliyyə modellərini yenidən nəzərdən keçirərək, ən azı müəyyən yaş qrupuna qədər olan uşaqlar üçün bu ödənişlərin bərpasına yaşıl işıq yandırmalıdırlar".
Tunar,
NOCOMMENT.az
