Bu ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycan 17,4 milyon ABŞ dolları dəyərində 4 min 412 ton iribuynuzlu heyvan əti (təzə və yaxud soyudulmuş, dondurulmuş) idxal edib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu, ötən ilin göstəricisindən dəyər ifadəsində 40%, kəmiyyət olaraq 39% çoxdur. Hesabat dövründə Azərbaycan Ukraynadan 10,8 milyon ABŞ dolları dəyərində 2 min 158 ton, Braziliyadan 3,5 milyon ABŞ dolları dəyərində 1 min 491 ton, Belarusdan 1,6 milyon ABŞ dolları dəyərində 340 ton, Hindistandan 1,1 milyon ABŞ dolları dəyərində 319 ton, Rusiyadan 231 min ABŞ dolları dəyərində 72 ton məhsul alıb. Ekspertlər qeyd edir ki, marketlərin əksəriyyətində xaricdən idxal olunan ətlər istehlakçıya təqdim olunur. Ancaq həmin ətin qiyməti heç də ucuz deyil. Amma ət idxalı da artır. Bəs niyə qiymətə təsir etmir?
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, ölkədə ət və ət məhsullarının qiymətinin yüksək olması fonunda xaricdən gətirilən iribuynuzlu heyvan ətinin həcmində qeydə alınan kəskin artım istehlakçılarda haqlı olaraq ucuzlaşma gözləntisi yaradıb. Rəsmi statistikanın idxalda təxminən 40%-lik sıçrayış qeydə almasına, market piştaxtalarında Ukrayna, Braziliya və Hindistan mənşəli ətlərin çoxalmasına rəğmən, pərakəndə satış qiymətlərinin hələ də aşağı düşməməsi daxili bazarda müəyyən suallara yol açır. Mütəxəssislər bu vəziyyəti logistik xərclərin yüksək olması, daxili tələbatın artması və topdansatış zəncirindəki vasitəçilərin qiymət siyasəti ilə əlaqələndirsələr də, yaxın dövrdə rəqabətin güclənməsi nəticəsində ət bazarında müəyyən qiymət korreksiyasının qaçılmaz olduğunu vurğulayırlar.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan iqtisadçı ekspert Əli Cabbarov qeyd edib ki, idxalın kəskin artması daxili bazarda qiymətlərin ucuzlaşması üçün ciddi potensial yaratsa da, indiki mərhələdə qiymət enişini ləngidən spesifik kommersiya faktorları mövcuddur: "Dövlət Statistika Komitəsinin yanvar-aprel ayları üzrə açıqladığı rəqəmlər göstərir ki, ölkəyə ət idxalı fiziki çəkidə 39% artaraq 4 min 412 tona çatıb. Xüsusilə Ukraynadan idxalın 45%, Braziliyadan isə 78% artması bazarda ciddi xammal bolluğuna işarədir. Normal iqtisadi qanunauyğunluğa görə, bu dərəcədə təklif artımı dərhal qiymətləri aşağı salmalı idi. Lakin biz marketlərdə və qəssabxanalarda hələ də yüksək qiymətlər görürük. Bunun birinci səbəbi daxili istehsalın, yəni yerli heyvandarlığın yem xərclərinin artması səbəbindən zəifləməsidir. İdxal olunan ət əslində bazarda ucuzlaşma yaratmaqdan ziyada, yerli istehsaldakı qıtlığı kompensasiya etməyə yönəlir. İkincisi, Ukrayna və Braziliya kimi ölkələrdən gətirilən ətin logistikası, daşınma və soyuducu sistem xərcləri qlobal inflyasiya səbəbindən bahalaşıb. Bu da idxal olunan məhsulun maya dəyərini artıraraq onun daxili bazara ucuz daxil olmasına mane olur".
Ekspertin sözlərinə görə, idxal həcmlərinin bu cür yüksək templə davam etməsi yaxın aylarda market şəbəkələri arasında rəqabəti qızışdıracaq və bu da pərakəndə satışda mütləq şəkildə ucuzlaşmaya rəvac verəcəkdir: "Marketlərdə xaricdən gətirilən ətlərin payı artdıqca, topdansatış şirkətləri anbarda məhsulun qalmaması üçün qiymət güzəştlərinə getmək məcburiyyətində qalacaqlar. Hindistan və Rusiyadan gətirilən ətlərin həcmi də bazara təsir edir. Hazırda qiymətlərin düşməməsinin digər bir səbəbi isə restoran və emal sənayesinin (kolbasa və sosiska istehsalı) idxal ətə olan kütləvi tələbatıdır. İdxal edilən ətin böyük hissəsi birbaşa emal sektoruna yönəlir və piştaxtalara az qismi çıxır. Lakin yay mövsümü ilə əlaqədar yerli yaşıl yem bazasının genişlənməsi və idxal rəqabətinin pik həddə çatması nəticəsində, növbəti aylarda ət qiymətlərində 5-10% civarında bir ucuzlaşma müşahidə edə bilərik. Dövlətin bu sahədə rəqabət mühitini qoruması və inhisarçı meyllərin qarşısını alması istehlakçıların daha ucuz və keyfiyyətli ət məhsulları ilə təmin olunmasında həlledici rol oynayacaq".
Tunar,
