ABŞ ordusunun naziri Driskollun rəhbərlik etdiyi Tramp emissarlarından 28 bəndlik yeni Tramp sülh planını alan Vladimir Zelenski son dərəcə çətin vəziyyətə düşüb. Bu dəfə planın əsas müddəalarına görə Moskvaya indiyədək ən çox yaxın olması səbəbilə onu dərhal, qapıdan içəri kimi rədd etmək Zelenski üçün siyasi baxımdan mümkün deyil. Üstəlik, Vaşinqtonun Ukrayna üzrə əsas əlaqələndiricisi artıq Kiyevə daha simpatiyalı münasibətilə tanınan general Kit Kelloq deyil (o, Rusiyaya qarşı sərt mövqeyinə ehtiyac qalmadığı bəhanəsi ilə istefaya gedir). Onun yerinə isə ABŞ vitse-prezidenti Vensin – Ukraynaya yardımla bağlı skeptik mövqeyi ilə tanınan – Yale Universitetindəki kurs yoldaşı Driskoll göndərilib.
Vaşinqton açıq şəkildə bildirir ki, prezident Tramp planı dəstəkləyir və onu hərbi yardımın, həmçinin kəşfiyyat məlumatlarının verilməsinin dayandırılması kimi əlavə təzyiq rıçaqları ilə gücləndirə bilər. Bununla belə, Zelenski Avropa müttəfiqlərinin dəstəyinə güvənərək manevr etməyə çalışır. O anlayır ki, planın bir çox bəndləri – xüsusilə Moskvanın əvvəlki şərtlərinə yaxın olan hissələr – Ukrayna cəmiyyətinin böyük qismi üçün qəbuledilməzdir. Çünki bütün çətinliklərə baxmayaraq, ölkədə “ərazi qarşılığında sülh” formulunu rədd edən insanların sayı hələ də çoxdur.
Bu dəfə Zelenski ifadələrini daha diqqətlə seçir və sərt şərtləri müzakirə etməyə hazır olduğunu göstərməyə çalışır.
Zaman və cəbhə xəttindəki vəziyyət isə Zelenskinin əleyhinə işləyir. Rusiya ordusu Kupyanskı, həmçinin demək olar ki, bütün Pokrovsku ələ keçirib. Elə “Trampın 28 bəndi” açıqlanan gün Vladimir Putin hərbçilərlə (hərbi geyimdə) nümayişkaranə müşavirə keçirərək, Moskvanın döyüş meydanında öz məqsədlərinə nail olmaqda qətiyyətli olduğunu göstərən mesaj verdi. Ukraynada böyük korrupsiya qalmaqalına ilk dəfə belə sərt reaksiya verən və Kiyev rəhbərliyini “cinayətkar qruplaşma” adlandıran Putin açıq şəkildə bildirdi ki, Kremlin artıq Kiyevlə danışıqlar üçün imkanlar görmür. İstanbul ssenarisi artıq mövcud deyil. Ya Kiyev hazırda müzakirə edilən “Tramp planını” qəbul etməlidir, ya da müharibə davam edəcək.
Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov da eyni mövqeni ifadə edərək bildirdi ki, Ukrayna “indi, dərhal” sülh tənzimlənməsi ilə bağlı məsuliyyətli qərar verməlidir, sabah artıq gec ola bilər. Onun sözlərinə görə, Rusiya və ABŞ hələlik planı detallı şəkildə müzakirə etməyiblər, lakin “amerikalı tərəfin müəyyən düşüncələri mövcuddur”. Peskov vurğuladı ki, Moskva danışıqların uğurlu olmasını istəyir və buna görə də onları “meqafon diplomatiyası” şəklində aparmayacaq. Bu isə gizli təmasların davam edəcəyinə açıq işarə idi. XİN sözçüsü Mariya Zaxarova da “Tramp planı” ilə Moskvanın mövqeyi arasında məsafənin olduğunu qeyd etdi.
Moskvanın tələsmədən, ehtiyatlı mövqe sərgiləməsi başa düşüləndir. Planın əksər bəndləri indiki şəraitdə Rusiyanı xeyli qane edə bilər. Lakin həm Kiyev, həm də Avropa tərəfindən Trampın “Putinin diktəsi ilə hərəkət etməsi” kimi iddialar üçün əlavə zəmin yaratmaq Kremlin maraqlarına uyğun deyil. Bu isə Zelenskiyə təzyiqin azalmasına səbəb ola bilər. Əslində, Trampın özünün “Sövdələşmə sənəti” kitabında yazdığı kimi, danışıqlarda qarşı tərəfə sövdələşməyə həddindən artıq maraqlı olduğunu göstərmək lazım deyil. Bundan başqa, Moskva artıq dəfələrlə görüb ki, Zelenski əvvəlcədən razılaşdırılmış şərtlərdən son anda geri çəkilə bilər. Buna görə də Kreml ona iki seçim imkanı verir: ya Trampın təkliflərini sabotaj edərək Vaşinqton qarşısında öz mövqeyini zəiflətsin, ya da planla razılaşsın ki, bundan sonra Rusiya danışıqlarda mövqelərini daha da gücləndirmək şansı əldə etsin.
Putin artıq qapının bağlandığını göstərdi: Kiyevlə danışıqlar pəncərəsi yoxdur. İstanbul olmayacaq.
Səmra ABBAS
NOCOMMENT.az
