ABŞ və İran arasında uzun müddətdir davam edən və regionu müharibə astanasına gətirən gərginliyin tamamilə dayandırılması istiqamətində tarixi irəliləyiş əldə olunub. ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəflər arasında böyük kompromisin əldə edildiyini və yekun sazişin yaxın günlərdə Avropada imzalana biləcəyini bəyan edib.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, Qətərin yaxından vasitəçiliyi ilə aparılan pərdəarxası danışıqlar nəticəsində əldə olunan ilkin razılaşma layihəsinin əsas bəndləri məlum olub. Sənədə əsasən, tərəflər arasında atəşkəsin daha 60 gün müddətinə uzadılması, strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik üçün tamamilə açılması və İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı danışıqların davam etdirilməsi nəzərdə tutulur. Bunun müqabilində Vaşinqton İrana qarşı tətbiq edilən bəzi iqtisadi sanksiyaları yumşaldacaq və prosesə nəzarət üçün xüsusi beynəlxalq monitorinq mexanizmi yaradılacaq. Prezident Tramp sazişin ABŞ üçün dəyişməz və ən əsas şərtinin İranın heç bir halda nüvə silahı əldə etməməsi olduğunu xüsusi vurğulayıb.
Rəsmi Tehran isə sazişin imzalanacağı dəqiq tarixlə bağlı iddiaları hələ ki rəsmən təsdiqləməyib və yekun qərarın hələ verilmədiyini açıqlayıb. Bununla belə, İran Xarici İşlər Nazirliyi danışıqlar mətninin böyük hissəsinin artıq razılaşdırıldığını gizlətməyib. Verilən məlumatlara görə, dondurulmuş İran aktivlərinin azad edilməsi, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi və nüvə proqramı üzrə müzakirələrin çərçivəsi kimi taleyüklü məsələlərdə ciddi irəliləyişlər var, lakin yekun sözü yenə də İranın ali rəhbərliyi deyəcək.
Vaşinqtonun bu addımı regional müttəfiqi olan İsraildə isə narahatlıqla qarşılanıb. Təl-Əviv mümkün razılaşmaya olduqca ehtiyatla yanaşaraq, Tehranın nüvə və raket proqramlarının daha ciddi, sarsıdıcı mexanizmlərlə məhdudlaşdırılmasını tələb edir.
Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında sülhün biraddımlığında olması xəbəri dünya maliyyə bazarlarına da dərhal təsir edib: qlobal fond indeksləri sürətlə yüksəlib, Yaxın Şərqdə gərginliyin azalması fonunda neft qiymətləri isə kəskin ucuzlaşıb. İndi bütün dünyanın diqqəti Tehranın verəcəyi yekun qərara yönəlib.
Sara
NOCOMMENT.az
