Qlobal geosiyasi arenada Ukraynaya qarşı apardığı genişmiqyaslı işğalçı müharibəyə baxmayaraq, Rusiya eyni vaxtda daxili və xarici strateji maraqlarının kəsişdiyi Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarını da özünün təsir dairəsində saxlamağa can atır. Kreml rəsmi İrəvanın Avropaya doğru istiqamətlənən xarici siyasət kursunu sındırmaq və bazar günü Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərində Baş nazir Nikol Paşinyanın komandasını məğlubiyyətə uğratmaq üçün bütün inzibati, iqtisadi və rəqəmsal rıçaqlarını dövriyyəyə salıb. Son bir ay ərzində Ermənistandan gələn kənd təsərrüfatı məhsullarına tətbiq edilən qəfil qadağalar və İrəvanın təbii qazın qiymətinin artırılması ilə birbaşa hədələnməsi Kremlin son təzyiq həmlələridir. Lakin bu kəskin blokada siyasətinə rəğmən, Ermənistan daxilində keçirilən rəsmi sosioloji sorğular və rəy göstəriciləri Paşinyanın seçkilərdə üstün qələbə qazanacağını nümayiş etdirir. Eyni zamanda, Moskvanın diqqətini paralel olaraq Əfqanıstana yönəltməsi və Taliban hərəkatı ilə yeni hərbi-texniki əməkdaşlıq sazişini rəsmiləşdirməsi qlobal güc balansında tam fərqli və ziddiyyətli bir mərhələnin başladığını sübut edir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan politoloq Elxan Şahinoğlu bildirib ki, Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu ilə Əfqanıstanın müdafiə naziri, Talibanın qurucusu Molla Ömərin oğlu Məhəmməd Yaqub arasında Moskva beynəlxalq təhlükəsizlik forumunda imzalanan hərbi müqavilə Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya xəttində yeni bir xaos pəncərəsi açır: "Bu sənədin ən şok edici tərəfi odur ki, rəsmi Moskva son illərə qədər terror təşkilatları siyahısında saxladığı Talibanla indi rəsmən müttəfiqlik sazişi imzalayır. Rusiyanın Ali Məhkəməsinin 2025-ci ildə qəbul etdiyi xüsusi qərarla Talibanın ölkə ərazisində terror təşkilatı kimi qadağan olunmasının dayandırılması Kremlin bu hərbi gedişinə hüquqi don geyindirmək məqsədi daşıyırdı. Bu yeni razılaşmaya əsasən, Rusiya Əfqanıstana birbaşa müasir silah tədarükü həyata keçirməyi öz üzərinə götürüb ki, bu da regionda hərbi eskalasiya risklərini kəskin şəkildə artıracaq".
Politoloqun sözlərinə görə, Taliban rejiminin Rusiya ilə hərbi və iqtisadi sahədə bu cür yaxınlaşmaya can atması, ölkənin üzləşdiyi kəskin beynəlxalq təcrid və regional qarşıdurmalardan xilas olmaq cəhdidir: "Vaxtilə Pakistan və İranda sığınacaq tapan milyonlarla əfqan qaçqınının zorla geri göndərilməsi onsuz da kasıb olan Əfqanıstanın daxili iqtisadiyyatını tamamilə çökdürüb. Digər tərəfdən, Talibanla Pakistan arasında münasibətlər hazırda pik həddə gərginləşib, sərhəd zonalarında mütəmadi olaraq insan itkiləri ilə nəticələnən ağır silahlı toqquşmalar baş verir. Belə bir çıxılmaz vəziyyətdə Kabil rejiminin təcili olaraq güclü xarici tərəfdaşlara və silaha ehtiyacı var idi. Kreml bu münaqişədə hələ ki İslamabadla Kabil arasında açıq şəkildə tərəf tutmadığını nümayiş etdirsə də, Talibanla imzalanan bu hərbi əməkdaşlıq sazişi rəsmi İslamabadda çox ciddi təşviş və narahatlıq dalğası formalaşdırıb".
Elxan Şahinoğlu vurğulayıb ki, Kremlin Əfqanıstanda Talibanla əməkdaşlığı bu dərəcədə genişləndirməkdə gizli məqsədi sadəcə Qərbin regiona nüfuz etməsini əngəlləmək deyil, həm də sözdə müttəfiqi olan Çinin bölgədə təkbaşına hegemon gücə çevrilməsinin qarşısını almaqdır: "Pekin hazırda Əfqanıstanın zəngin yeraltı faydalı qazıntı yataqlarını və təbii resurslarını tam nəzarətə götürmək üçün kütləvi investisiya siyasəti yürüdür. Rusiya və Çin Mərkəzi Asiyada gizli və amansız bir rəqabət aparırlar və Kreml Əfqanıstan platformasını da Pekinə tamamilə uduzmaq niyyətində deyil.
Məhz bu məqsədlə Sergey Şoyqu forumda beynəlxalq ictimaiyyətə və Qərb ölkələrinə çağırış edərək, Əfqanıstanın xarici banklarda dondurulmuş milyardlarla dollarlıq maliyyə aktivlərinin təcili açılmasını və ölkənin bərpasına maliyyə dəstəyi verilməsini tələb edib. Təbii ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının və Avropa dövlətlərinin terror qruplaşması keçmişi olan bir rejimə qarşı bu çağırışa müsbət reaksiya verəcəyi qətiyyən inandırıcı deyil", - deyə ekspert yekunlaşdırıb.
TUNAR,
