Ermənistanın Qafan şəhərində İranın İrəvandakı səfirliyinin və yerli erməni institutlarının birgə təşkilatçılığı ilə baş tutan "Cənubi Qafqazın geosiyasi və geoiqtisadi transformasiyası fonunda İran və Ermənistan arasında strateji tərəfdaşlıq" adlı tədbir regional müstəvidə yeni suallar və narahatlıqlar dalğası yaradıb.
İran səfiri Xəlil Şirqulami və "Sünik" (Zəngəzur) əyalətinin rəhbəri Robert Qukasyanın iştirakı ilə keçirilən bu görüşdə hər iki ölkənin strateji əməkdaşlığın yeni mərhələsinə keçdiyini bəyan etməsi və bölgənin dayanıqlılığının artırılmasından dəm vurması təsadüfi seçilmiş təsadüf deyil. Xüsusilə Azərbaycan sərhədinə bu qədər yaxın məsafədə, Qafan kimi həssas bir bölgədə Tehran və İrəvan nümayəndələrinin bir araya gəlməsi, regional nəqliyyat dəhlizləri, xüsusən də Zəngəzur dəhlizinin açılması prosesinə qarşı yönəlmiş açıq siyasi mesaj kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsindən və sərhədlərdə tam nəzarəti ələ almasından sonra İranın Ermənistanla bu cür nümayişkaranə təmaslar qurması Tehranın regiondakı dəyişən geosiyasi reallıqlarla barışmaq istəmədiyinin və öz qırmızı xətlərini yenidən xatırlatmağa çalışdığının bariz nümunəsidir.
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan siyasi şərhçi Əli Əkbəroğlu qeyd edib ki, İran və Ermənistan nümayəndələrinin məhz Qafanda bir araya gəlməsi Tehranın Zəngəzur dəhlizinin açılması perspektivindən nə dərəcədə narahat olduğunu və bu layihəyə qarşı bütün mümkün diplomatik rıçaqları işə salmağa çalışdığını göstərir: "İran hər zaman Cənubi Qafqazdakı sərhədlərin dəyişməzliyini bəhanə edərək Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasına mane olmağa çalışıb və Qafandakı bu son görüş məhz həmin gizli siyasətin açıq təzahürüdür. Səfir Xəlil Şirqulaminin orada səsləndirdiyi bəyanatlar əslində Tehrandan Bakıya ünvanlanmış ünvanlı bir ismarışdır – İran hələ də Ermənistanın ərazi bütövlüyünü özünün 'qırmızı xətti' kimi qələmə verərək bölgədəki kommunikasiya xətlərinin Azərbaycanın və Türkiyənin xeyrinə işləməsinə mane olmaq istəyir. Lakin bu cür regional pərdəarxası oyunlar reallığı dəyişə bilməz, çünki regionda yeni nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin taleyi artıq təkrarolunmaz geosiyasi güc balansına əsaslanır".
Onun sözlərinə görə, İrəvanın Tehranın bu dəstəyindən güc alaraq sülh prosesini ləngitməyə çalışması hər iki ölkə üçün uzunmüddətli perspektivdə dalan anbarından başqa bir şey deyil: "Ermənistan öz gələcəyini qonşu dövlətlərlə münasibətləri normallaşdırmaq əvəzinə, kənar güclərin, o cümlədən İranın geosiyasi ambisiyalarına alət etməklə yenə də uduzan tərəf olacaq. Bakı isə Zəngəzur dəhlizi və regional inteqrasiya layihələri ilə bağlı öz suveren hüquqlarını qətiyyətlə həyata keçirməkdə davam edəcək və heç bir səfirlik səviyyəsində qurulan Qafan tamaşaları Azərbaycanın strateji hədəflərinə təsir göstərə bilməz. İran tərəfi də dərk etməlidir ki, Cənubi Qafqazda sülh və əməkdaşlıq mühiti bütün regionun, o cümlədən İranın özünün iqtisadi təhlükəsizliyinə xidmət edir, təxribat xarakterli belə görüşlər isə yalnız gərginliyi dərinləşdirir".
Tunar,
NOCOMMENT.az
